Ticari ilişkilerin büyük kısmı yazılı sözleşmelere dayanır. Sözleşmenin açık, dengeli ve uygulanabilir olması, taraflar arasında ileride doğabilecek uyuşmazlıkların hem sayısını hem de etkisini azaltır. Hazır şablonların her ilişkiye uygun düşmemesi, sözleşmenin işin niteliğine göre ele alınmasını gerekli kılar.
Hangi sözleşmeler üzerinde çalışılır?
Ticari hayatta sık karşılaşılan sözleşme türlerinden bazıları şunlardır:
- Satış ve tedarik sözleşmeleri,
- Distribütörlük, bayilik ve acentelik sözleşmeleri,
- Hizmet ve danışmanlık sözleşmeleri,
- Gizlilik sözleşmeleri,
- Pay devri ve ortaklar sözleşmeleri,
- Ticari kira ve lisans sözleşmeleri.
Sözleşme hazırlanırken dikkat edilen konular
Bir ticari sözleşmenin hazırlanmasında yalnızca tarafların asli edimleri değil, ilişkinin olası tüm aşamaları düşünülür. Özellikle şu başlıklar üzerinde durulur:
- Edimlerin, teslim koşullarının ve ödeme planının açık biçimde tanımlanması,
- Gecikme ve ayıplı ifa hâllerinde tarafların hakları,
- Cezai şart ve teminat düzenlemeleri,
- Sözleşmenin süresi, yenilenmesi ve feshi,
- Mücbir sebep hâlleri,
- Gizlilik ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin yükümlülükler,
- Yetkili mahkeme, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm yöntemi.
Türk Ticaret Kanunu m.22 uyarınca tacir sıfatını taşıyan borçlu, cezai şartın fahiş olduğu gerekçesiyle hâkimden bu bedelin düşürülmesini kural olarak isteyemez. Bu nedenle tacirler arasındaki sözleşmelerde cezai şart tutarlarının dikkatle belirlenmesi önem taşır.
Sözleşmenin dili de en az içeriği kadar önemlidir. Aynı kavram için farklı ifadeler kullanılması, tanımların eksik bırakılması veya ekler ile ana metin arasında çelişki bulunması, uyuşmazlık hâlinde yorum tartışmalarına yol açabilir. Bu nedenle uzun sözleşmelerde bir tanımlar bölümü kullanılması ve eklerin ana metne nasıl bağlandığının açıkça yazılması önerilir.
Mevcut sözleşmelerin incelenmesi
Karşı tarafça hazırlanan bir sözleşmenin imzalanmadan önce incelenmesi, öngörülmeyen yükümlülüklerin fark edilmesini sağlar. İnceleme sırasında tek taraflı fesih hakları, sorumluluk sınırlamaları, otomatik yenileme hükümleri ve yetki şartları gibi düzenlemelerin etkisi değerlendirilir. Değerlendirmenin sonunda değişiklik önerileri gerekçeleriyle birlikte yazılı olarak iletilir.
Sözleşmenin uygulanması ve uyuşmazlık
Sözleşme imzalandıktan sonra da hukuki süreç devam eder. Bildirimlerin sözleşmede ve kanunda öngörülen biçimde yapılması, ihtarların zamanında gönderilmesi ve yazışmaların düzenli saklanması, olası bir uyuşmazlıkta tarafın konumunu belirler. Tacirler arasında temerrüt veya fesih gibi sonuç doğuran ihbar ve ihtarlar için kanunda öngörülen şekil kurallarına uyulması gerekir.
Sözleşmede değişiklik yapılması gerektiğinde, değişikliğin yazılı olarak ve tarafların yetkili temsilcileri tarafından imzalanarak yapılması, sonradan doğabilecek ispat sorunlarını azaltır. Sözlü olarak kararlaştırılan değişiklikler, ilişkinin uzun sürdüğü durumlarda unutulabilir veya farklı hatırlanabilir.
Her ticari ilişkinin koşulları farklıdır. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut sözleşme üzerindeki değerlendirme görüşmede yapılır.
Ticari Sözleşmeler hakkında sık sorulanlar
Hazır sözleşme şablonu kullanmak yeterli mi?
Sözleşme incelemesi ne kadar sürer?
Yabancı dildeki sözleşmeler incelenebilir mi?
Son güncelleme: 12 Kasım 2026