Ödenmeyen ticari alacaklar, işletmelerin nakit akışını ve planlamasını doğrudan etkiler. Alacağın tahsili için izlenecek yol; alacağın dayanağına, belgelerin durumuna ve borçlunun tutumuna göre belirlenir. Doğru yolun seçilmesi, sürecin hem süresini hem de maliyetini etkiler.
Ön değerlendirme
Alacak takibine başlamadan önce elde bulunan belgeler incelenir. Bu aşamada genellikle şu belgelere bakılır:
- Sözleşme, sipariş formu ve teklif yazışmaları,
- Faturalar ve irsaliyeler,
- Cari hesap ekstreleri ve mutabakat yazıları,
- Ticari defter kayıtları,
- Daha önce gönderilmiş ihtarnameler ve e-posta yazışmaları.
Alacağın muaccel olup olmadığı, borçlunun temerrüde düşüp düşmediği ve faiz başlangıcı bu aşamada belirlenir. Ticari işlerde uygulanabilecek faiz türleri 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun çerçevesinde değerlendirilir.
Ön değerlendirmede ayrıca borçlunun ticaret sicili kaydı, adresinin güncel olup olmadığı ve hakkında başka takipler bulunup bulunmadığı gibi bilgiler de dikkate alınabilir. Bu bilgiler, izlenecek yolun ve olası tahsil imkânlarının değerlendirilmesine yardımcı olur.
İcra takibi
Para alacakları için İcra ve İflas Kanunu kapsamında ilamsız icra takibi başlatılabilir. Borçluya gönderilen ödeme emrine karşı borçlu, ödeme emrinde gösterilen süre içinde itiraz edebilir. İtiraz hâlinde takip durur ve alacaklı tarafından şu yollar değerlendirilir:
- İtirazın kaldırılması talebi,
- İtirazın iptali davası (İİK m.67),
- Koşulları varsa genel hükümlere göre alacak davası.
İtirazın iptali davası, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari bir alacağa ilişkinse dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. Takip aşamasında ihtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma yolları da koşulları varsa gündeme gelebilir.
Dava ve arabuluculuk
Türk Ticaret Kanunu m.5/A uyarınca ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanırsa, kanundaki koşulları taşıyan anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge olarak kabul edilebilir.
Arabuluculuk süreci, yalnızca dava öncesinde yerine getirilmesi gereken bir şart olarak görülmemelidir. Ticari ilişkinin devam etmesi istenen durumlarda taraflar, arabulucu eşliğinde taksitli ödeme, kısmi ödeme veya mahsup gibi esnek çözümler üzerinde anlaşabilir. Anlaşmaya varılırsa ödeme takvimi ve ödenmemesi hâlinde uygulanacak sonuçlar anlaşma belgesine açıkça yazılmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanak, açılacak davada dava dilekçesine eklenir.
Dikkat edilecek noktalar
- Alacağa ilişkin zamanaşımı sürelerinin takip edilmesi,
- Borçlunun malvarlığı durumunun mümkün olduğu ölçüde araştırılması,
- Yargılama giderleri ve icra masraflarının önceden hesaba katılması,
- Belgelerin asıllarının düzenli biçimde saklanması.
Her alacağın koşulları farklıdır ve tahsil süreci borçlunun durumuna göre değişebilir. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır.
Ticari Alacak Takibi ve İcra Süreçleri hakkında sık sorulanlar
Fatura tek başına alacağı ispatlar mı?
Borçlu itiraz ederse ne olur?
Hangi faiz uygulanır?
Son güncelleme: 12 Kasım 2026